نيم‌نما: روزنامه صبح وب

هیچ تلاش چشمگیری برای غربی‌کردن مدل حکومت یا تبدیل ساختارهای قبیله‌ای به ساختارهای فردگرا در اعراب دیده نمی‌شود.

چرا اعراب دچار تهاجم فرهنگی نمی شوند؟
احمد صداقت، روزنامه نیم‌نما

این سوال شاید خنده دار به نظر برسد ولی به گمان من، سوالی جدی است. چرا با وجود اینکه فرهنگهای مختلف در معرض طوفان های ویرانگر جهانی شدن، به لاک دفاعی فرورفته اند و سدها و موانع مختلف برای حفاظت از خود ایجاد کرده اند، عربها اینگونه بی محابا و بی حفاظ، به نسبت بسیار قابل توجهی از امواج جهانی شدن در امان مانده اند و توانسته اند فرهنگ بومی شان را حفظ کنند؟

ممکن است شما با من در فرض اولیه این نوشته موافق نباشید و معتقد باشید که اعراب هم مثل دیگر ملت ها، مورد تهاجم فرهنگی قرار گرفته اند و فرهنگ بومی شان کمرنگ شده است. اما اگر کمی به کشورهای اطراف دقت کنید، شاید با من همعقیده شوید.

مثلا از نظر من، میزانی که ترکیه ای ها، ایرانی ها، اسرائیلی ها، آذربایجانی ها، ارمنی ها، افغانی ها و دیگر مردم غیرعرب خاورمیانه از فرهنگ غرب تاثیر پذیرفته اند بسیار بیشتر از اعراب است. یعنی در واقع شاید بتوان گفت که سبک زندگی در این کشورها تفاوت چندان بارزی با سبک زندگی غربی ندارد. این تاثیرپذیری در ابعاد مختلف دیده می شود: در فرهنگ شهرنشینی غیر قبیله ای، ساختارهای  سیاسی غیرسلطنتی، در نوع لباس و پوشش، در فراموشی نسبی موسیقی سنتی و جایگزینی آن با موسیقی غربی، و ....

در حالی که مردم عربِ عرض های جغرافیایی جنوبی تر، در بیشتر ابعاد زندگی (سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و هنری) همچنان تحت غلبه فرهنگ بومی است. اعراب، آشکارا لباسهای بومی خود را می پوشند، موسیقی های سنتی خود را گوش می دهند و هیچ تلاش چشمگیری برای غربی کردن مدل حکومت یا تبدیل ساختارهای قبیله ای به ساختارهای فردگرا در آنها دیده نمی شود.

این اختلاف چشمگیر در حالی است که کشورهای غیرعربی منطقه (مثل ایران و ترکیه ) کشورهایی بسیار ملی گرا و هویت طلب محسوب می شوند و سازکارهای فراوانی را برای حفظ فرهنگ بومی در نظر گرفته اند. به علاوه برنامه های فراوانی برای صدور و گسترش فرهنگ خود به سایر کشورها در دست اجرا دارند. اما از سوی دیگر کشورهای عربی گویی هیچ ترسی از تهاجم فرهنگی و ... ندارند. درهای آنها به روی محصولات فرهنگی غرب باز است. اینترنت پر سرعت و شبکه های ماهواره ای فراوان و انواع برنامه های تبادل فرهنگ با غرب دارند و با وجود این، همچنان پرمخاطب ترین شبکه های تلوزیونی در میان اعراب، شبکه هایی هستند که به جای فرهنگ غربی، موسیقی و فرهنگ و هویت عربی- اسلامی را محور خود قرار می دهند. دولت های عربی، در مقایسه با دولت های غیرعرب منطقه، تلاش چندانی برای صدور فرهنگ خود یا تاثیر گذاشتن روی افکار عمومی مردم دیگر فرهنگها به خرج نمی دهند و اهمیت چندانی به نظر و سبک زندگی آنها قایل نیستند. این تفاوتها در مواجه با مساله تهاجم فرهنگی، چیزی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت و آن را کم اهمیت جلوه داد. به راستی، چرا اعراب دچار تهاجم فرهنگی نمی شوند؟

من نمی خواهم به این سوال جواب صریحی بدهم. حدس هایی که دارم چندان لذت بخش نیستند و بعید می دانم خواننده گرامی علاقه ای به شنیدن آنها داشته باشد. بنابرین ترجیح می دهم که در این یادداشت صرفا به طرح صورت مساله اکتفا کنم و پاسخ دادن به آن را به شما واگذار کنم. فقط به همین مجمل بسنده می کنم که به گمان من، دقت در چنین مفاهیمی، ما را بیش از پیش به اهمیت اثر فرهنگی دمای هوا آگاه می کند و شاید در نهایت ما را به این نتیجه برساند که بین کانونهای تمدن و کانونهای فرهنگ و هنر تمایز قایل شویم.



_________________________________
* قبلا هم در یادداشت "عواقب فرهنگی گرمایش زمین" مختصرا به رابطه فرهنگ و عرض جغرافیایی پرداخته بودیم. شاید بازخوانی آن یادداشت در روشن تر شدن موضوع مفید باشد.

بهنویس: برای تبدیل پینگلیش به فارسی / ادیتور زمانه: صفحه کلید فارسی

نوشتن نظر

Your Contact Details:

نام:

ایمیل: اعلام نکردناعلام کردن

آدرس سایت:

نظر:

عنوان:

قالب نوشته:         -رنگ-آبی کمرنگسیاهآبیبنفشخاکستریسبزلیموییقرمز آلبالوییسرمه ایزیتونیزرشکیقرمزنقره ایآبی سیرسفیدزرد -اندازه-ریزکوچکمعمولیبزرگبسیار بزرگ

Message:

- نظر شما بلافاصله منتشر خواهد شد. نیم‌نما، امکانات اندکی دارد و براساس اعتماد و خودکنترلی اداره می‌شود. لطفا از موضوع خارج نشوید، خویشتندار باشید و الزامات بحث آکادمیک را رعایت کنید. در صورت مشاهده تخلف یا توهین به افراد، ممکن است دسترسی شما به بخش گفتگوها یا کل سایت مسدود شود. ایمیل نیم‌نما: برای نقد عمومی روزنامه

Security

کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.